Nafn nemanda: Nanna Lísa Schweitz Ágústsdóttir
Námsleið: Uppeldis- og menntunarfræði (Félagslegt réttlæti og gagnrýnin fræði), MA
Leiðbeinendur: Auður Magndís Auðardóttir og Annadís Greta Rúdólfsdóttir

Ágrip: Markmið þessarar rannsóknar er að dýpka skilning á upplifun mæðra af fæðingarorlofinu og frá því orlofi lýkur þar til opinbert dagvistunarúrræði tekur við. Sérstök áhersla er lögð á tilfinningalega reynslu, togstreitu og hvernig mæður upplifa jafnvægið milli umönnunar og sjálfsmyndar á þessu tímabili. Jafnframt að skoða hvernig skiptingin á fæðingar- og foreldraorlofi innan gagnkynhneigðs parsambands tengist upplifun þeirra og hvaða merkingu þær leggja í umönnunarbilið. Margvíslegar rannsóknir hafa verið gerðar um fæðingarorlofskerfið hérlendis. Íslenskt fæðingarorlof telst langt í alþjóðlegu samhengi og hefur tekið miklum breytingum frá árinu 1946. Fáar rannsóknir hafa þó verið birtar um reynslu foreldra af þessu tímabili. Lítið hefur einnig verið birt um umönnunarbilið sem tekur oftar en ekki við frá því að fæðingarorlof klárast og þar til opinbert dagvistunarpláss fæst. Í því skyni má telja mikilvægt að rannsaka upplifun mæðra af þessum tímabilum. Í gegnum tíðina hafa þær varið lengri tíma heima fyrir í kjölfar barneigna og því verið megin umönnunaraðili barns. Í þessari rannsókn var gögnum safnað með eigindlegri spurningakönnun og notast var við ígrundaða þemagreiningu við úrvinnslu gagna. Helstu niðurstöður þessarar rannsóknar benda til þess að umönnun barns sé enn á meginherðum mæðra. Þær verja löngum tíma heima í fæðingarorlofinu og í flestum tilfellum brúa þær svokallað umönnunarbil. Orlofstöku feðra er lýst sem ákveðnum lúxus sem fjölskyldur nýta sér að því gefnu að fjárhagsleg skerðing sé ekki of mikil. Skýrt ákall kemur frá mæðrunum um að íslenska ríkið auki stuðning við barnafjölskyldur og þá sérstaklega að tryggja opinberan stuðning þegar að fæðingarorlofi foreldra lýkur. Íslenska ríkið hefur um árabil leitast við að jafna umönnunarábyrgð foreldra með jafnréttismiðuðum lögum um fæðingarorlof. Umönnunarbilið eykur umönnunarábyrgð mæðra enn frekar og dregur úr möguleika þeirra til þess að snúa aftur á atvinnumarkað að orlofi loknu. Mæðurnar lýsa barneignum sem tímabundinni skerðingu á persónulegu frelsi sínu þar sem þarfir barnsins er í forgrunni. Á sama tíma er langri heimveru mæðra í frumbernsku barns talin mikilvæg og jákvæð. Meðal annars fyrir tengslamyndun og til að sinna brjóstagjöfinni vel.