Nafn nemanda: Kári Kristófer Elíasson
Námsleið: Íþrótta- og heilsufræði, MS.
Leiðbeinendur: Janus Guðlaugsson og Hanna Bedbur
Ágrip: Vaxandi aldur þjóðarinnar og áhrif þess á heilbrigðiskerfið undirstrikar mikilvægi árangursríkra aðferða til þess að viðahalda líkamlegri getu, lífsgæðum og sjálfstæði eldra fólks. Sýnt hefur verið fram á að markviss heilsuefling sem inniheldur reglubundna hreyfingu, styrktarþjálfun og ráðgjöf um næringu dregur úr aldurstengdri hnignun eins og á styrk og hreyfigetu. Rannsóknir sem kanna áhrif langtíma fjölþættrar heilsueflingar, yfir tveggja ára rannsóknartíma eða lengri, á líkamsstyrk eldra fólks á Íslandi og tengsl aukinnar afkastagetu við lífsgæði þeirra eru enn takmarkaðar. Tilgangur þessarar rannsóknar er annars vegar að kanna hver áhrif tveggja ára fjölþættrar heilsueflingar eru á líkamsstyrk eldra fólks og hins vegar hvort fylgni sé á milli styrks og mat eldri einstaklinga á eigin heilsutengdum lífsgæðum. Við gerð þessarar langsniðsrannsóknar voru skoðuð áhrif tveggja ára fjölþættrar heilsueflingar á styrk og sjálfskynjuð heilsutengd lífsgæði eldra fólks. Þátttakendur í rannsókninni voru 203, þar sem framkvæmdar voru mælingar á fimm tímapunktum. Helstu útkomubreytur voru gripstyrkur, frammistaða í 30 sekúnda stólupprisuprófi, 6 mínútna gönguprófi og sjálfskynjuð heilsutengd lífsgæði (út frá EQ-5D-5L spurningalista). Breytingar yfir tíma voru greindar með pöruðum t-prófum, skipt eftir kyni og áhrifastærðir reiknaðar með Cohen’s d. Línuleg aðhvarfsgreining var framkvæmd til að kanna samband milli styrks og heilsutengdra lífsgæða. Marktækar framfarir yfir tveggja ára heilsueflingartímabil, frá upphafsmælingum til lokamælinga, komu fram í mælingum á gripstyrk, getu í stólupprisu, 6 mínútna gönguprófi og heilsutengdum lífsgæðum (p < 0,001). Greiningar á áhrifastærðum bentu til lítilla til miðlungsmikilla framfara í gripstyrk og 6 mínútna gönguprófi, mikilla framfara í getu í stólupprisu og miðlungsmikilla til mikilla framfara í heilsutengdum lífsgæðum. Framfarir voru greinilegar hjá bæði körlum og konum. Aðhvarfsgreiningar sýndu að bæði geta í stólupprisu og 6 mínútna göngupróf spáðu marktækt fyrir um mat fólks á eigin heilsu. Niðurstöður rannsóknar benda til þess að langtíma fjölþætt heilsuefling geti leitt til marktækra umbóta á líkamsstyrk og heilsutengdum lífsgæðum eldri einstaklinga. Styrkur í neðri hluta líkamans virðist sérstaklega mikilvægur fyrir heilsutengd lífsgæði, sem undirstrikar mikilvægi þess að hafa styrktarþjálfun sem einn af lykilþáttum heilsueflingaráætlunar til að styðja við farsæla öldrun.