Nafn nemanda: Axel Guðjónsson
Námsleið: Kennsla samfélagsgreina, M.Ed. (Kjörsvið: Fimm ára kennaranám)
Leiðbeinendur: Súsanna Margrét Gestsdóttir
Sérfræðingur: Katrín Ólafsdóttir

Ágrip: Markmið þessarar rannsóknar var að skoða hvernig söguleg hugsun birtist í kennslu samfélagsgreina í nokkrum íslenskum grunnskólum, hvernig kennarar skilja hugtakið og hvaða áhrif slík nálgun getur haft á skilning, áhuga og gagnrýna hugsun nemenda. Rannsóknin byggir á eigindlegri rannsóknarnálgun þar sem tekin voru hálfopin viðtöl við fjóra kennara sem kenna samfélagsgreinar á unglingastigi. Auk þess svöruðu nemendur könnun um verkefni sem rannsakandi og kennari kynntu fyrir þeim, þar sem lögð var áhersla á sögulega hugsun, svo sem með umræðum, túlkun og beitingu mismunandi sjónarhorna. Markmið könnunarinnar var að fá fram hvernig nemendur upplifðu þessa nálgun og hvort hún hefði áhrif á skilning þeirra og áhuga á námsefninu. Gögnin voru greind með þemagreiningu þar sem leitast var við að draga fram sameiginleg mynstur í svörum þátttakenda.
Niðurstöður sýna að kennarar líta á sögulega hugsun sem meira en utanbókarlærdóm og tengja hana við að skilja samhengi, orsök og afleiðingu, mismunandi sjónarhorn og gagnrýna vinnu með heimildir. Þó kom fram að slík nálgun er ekki alltaf notuð með markvissum hætti, meðal annars vegna tímaskorts, umfangs námsefnis og skipulags kennslu. Niðurstöður nemendakönnunar benda til þess að verkefni sem byggja á sögulegri hugsun séu oft talin áhugaverðari en hefðbundin verkefni og geti stuðlað að betri skilningi á námsefninu. Nemendur lýstu því að þeir skildu efnið betur þegar þeir fengu að ræða, taka afstöðu eða setja sig í spor fólks í fortíðinni.
Helstu ályktanir eru að söguleg hugsun sé talin mikilvæg í sögukennslu en að hún krefjist meðvitaðrar skipulagningar og stuðnings í námskrá og kennsluháttum til að verða raunverulegur hluti af daglegri kennslu. Aukið vægi slíkrar nálgunar getur stuðlað að virkari þátttöku nemenda, dýpri skilningi og aukinni gagnrýninni hugsun, sem er mikilvægur þáttur í námi samfélagsgreina og undirbúningi nemenda fyrir þátttöku í lýðræðislegu samfélagi.