„Svo geta þeir talað íslensku við hina krakkana og eignast vini“: Skilningur og viðhorf barna á vináttu innan fjölmenningarlegs rýmis.

Nafn nemanda: Katrín Ósk Þorsteinsdóttir
Námsleið: Uppeldis- og menntunarfræði (Farsæld og fjölbreytt samfélag), MA
Leiðbeinendur: Eyrún María Rúnarsdóttir og Eva Harðardóttir

Ágrip: Skólinn gegnir lykilhlutverki í myndun vinatengsla barna sem skipta sköpum fyrir félagslegan þroska, líðan og tengsl sem börn mynda við umhverfi og samfélag. Í fjölmenningarlegu skólaumhverfi, þar sem nemendur hafa ólíkan tungumála- og menningarbakgrunn, reynir á að skapa vinatengsl í fjölbreyttu félagslegu umhverfi og þar gegnir tungumál mikilvægu hlutverki í hvernig og hvers konar tengsl myndast á milli barna innan skólans og hverjir eru samþykktir innan félagslega rýmisins.
Markmið rannsóknarinnar var að kanna hvernig börn á aldrinum 10 til 12 ára skilja og mynda vinatengsl í fjölmenningarlegu rými ásamt að kanna viðhorf þeirra til nýrra nemenda sem tala hvorki íslensku né ensku. Gögnum var safnað með níu rýnihópaviðtölum við 22 börn í grunnskóla á höfuðborgarsvæðinu. Stuðst var við klípusögur um samskipti og vináttu barna auk opins viðtalsramma. Rannsóknin er hluti af rannsóknarverkefninu Félaga- og vinatengsl í fjölbreyttum barna- og unglingahópi sem dr. Eyrún María Rúnarsdóttir stendur að og stýrir.
Niðurstöður rannsóknarinnar sýna að börn skilgreina vináttu út frá jákvæðum eiginleikum og spegla sjálf sig og vini sína í þeim eiginleikum. Þau sjá vináttu sem gagnkvæmt samband sem myndast yfirleitt snemma innan skólans og byggir á ákveðnum líkindum milli barna. Niðurstöðurnar benda einnig til þess að íslenskukunnátta hafi veruleg áhrif á félagslega stöðu barna og aðgengi þeirra að vinatengslum. Þannig mátti sjá merki um framandgervingu gagnvart tilteknum hópi nemenda af erlendum uppruna í viðhorfum sumra barnanna á sama tíma og þau sýndu öðrum hópum meiri mildi. Rannsóknin undirstrikar mikilvægi þess að greina sjónarhorn barna sem alist hafa upp hérlendis á vináttu í fjölmenningarlegu samhengi og hvernig þau skilja félagslegt rými sitt. Slík sýn varpar ljósi á reynslu þeirra af samskiptum og dregur fram mikilvægi tungumáls og viðhorfa í mótun félagslegra tengsla.