Nafn nemanda: Eyrún Harpa Eyfells Eyjólfsdóttir
Námsleið: Menntun allra og sérkennslufræði, M.Ed.
Leiðbeinandi: Anna-Lind B. Pétursdóttir
Meðleiðbeinandi: Ingibjörg Kaldalóns

Ágrip: Markmið þessarar rannsóknar var að kanna upplifun nemenda með hegðunarvanda á yngsta stigi grunnskóla af notkun aðferða Spekt (e. PAX) við bekkjarstjórnun. Rannsóknin er sett í samhengi við hugmyndafræði skóla án aðgreiningar og altækrar hönnunar náms, þar sem áhersla er lögð á að skapa námsumhverfi sem styður fjölbreyttan nemendahóp og eflir líðan, þátttöku og sjálfstjórn. Í fræðilega kaflanum er fjallað um áskoranir í bekkjarstjórnun, tengsl hegðunarvanda, líðan og námsumhverfis, sem og mikilvægi gagnreyndra, jákvæðra og fyrirbyggjandi aðferða í skólastarfi. Sérstök áhersla er lögð á aðferðir Spekt (e. PAX), þar á meðal Hvatningarleikinn (PAX Good Behavior Game), og rannsóknarniðurstöður sem benda til jákvæðra áhrifa á hegðun, vinnufrið og samskipti í bekkjum. Jafnframt er rýnt í eigindlegar rannsóknir á sjónarhornum nemenda og félagslegt réttmæti slíkra íhlutana.
Rannsóknin byggir á eigindlegu rannsóknarsniði. Þátttakendur voru 32 nemendur á aldrinum 6-9 ára í 1.-3. bekk úr tveimur grunnskólum á Íslandi sem höfðu reynslu af notkun Spekt í afmörkuðu rannsóknarverkefni. Nemendur voru valdir til þátttöku af kennurum og tilheyrðu hópi þeirra nemenda sem kennarar töldu vera meðal þeirra sem sýndu mestan hegðunarvanda í bekknum eða um 20% nemenda í hverjum bekk.
Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að upplifun nemenda af PAX-aðferðum við bekkjarstjórnun sé breytileg og háð aðstæðum. Nemendur lýstu því að þeir þekktu vel til sumra PAX-aðferðanna, svo sem Hvatningarleiksins og notkunar merkja til að ná athygli, en upplifun þeirra af áhrifum aðferðanna var mismunandi.
Í frásögnum nemenda kom fram að aðferðirnar gætu stuðlað að auknum vinnufriði, sérstaklega í skipulögðum verkefnum og þegar skýr rammi væri til staðar. Nemendur lýstu þó jafnframt að vinnufriður rofnaði gjarnan vegna truflana og láta frá samnemendum. Þá bentu þau á að áhrif aðferðanna væru oft tímabundin, þar sem vinnufriður gæti lagast í stuttan tíma en héldist ekki endilega til lengdar og væri háð þátttöku nemenda. Einnig lýstu nemendur því að notkun aðferðanna væri ekki alltaf samfelld, þar sem ákveðnir þættir þeirra virtust lítið nýttir eða gleymdust í daglegu starfi.