Nafn nemanda: Guðný Hrefna Sverrisdóttir
Námsleið: Menntun allra og sérkennslufræði, M.Ed. Kjörsvið: Fjölbreytileiki meðal barna og ungmenna
Leiðbeinandi: Kristín Jónsdóttir
Sérfræðingur: Edda Óskarsdóttir

Ágrip: Samkvæmt lögum um grunnskóla eiga öll börn rétt á öruggu, styðjandi og hvetjandi námsumhverfi þar sem þau geta notið styrkleika sinna og öðlast hæfni til að takast á við daglegt líf og félagslegar aðstæður. Undanfarin ár hafa rannsóknir sýnt fram á að líðan nemenda, félagsleg tengsl og bekkjarbragur eru lykilþættir í námsárangri og farsæld barna (Berger o.fl., 2011; OECD, 2023). Þarfir nemenda eru síbreytilegar og sífellt brýnna að kennarar beiti gagnreyndum aðferðum til að efla samskipti, vellíðan og öryggi í skólastofunni. Í þessari starfendarannsókn leitast ég við að þróa kennsluhætti sem efla jákvæð samskipti, öryggi og góða líðan nemenda í bekknum mínum. Byggt er á rannsóknum sem sýna fram á mikilvægi jákvæðra samskipta og skólamenningar í uppbyggilegu námsumhverfi; á kennsluaðferð sem markvisst þjálfar nemendur í félags- og tilfinningafærni (SEL); og á SMT-skólafærni sem snýst um að styðja kerfisbundið við jákvæða hegðun nemenda. Gögnum var safnað í rannsóknardagbók, með athugunum á samskiptum nemenda, óformlegum viðtölum, verkefnum nemenda og niðurstöðum úr Skólapúlsinum. Samhliða gagnaöflun innleiddi ég aðferðir SEL og SMT, ásamt skipulögðum núvitundaræfingum. Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að markviss vinna með sjálfsmynd, tilfinningastjórn, félagsvitund og samskipti hafi jákvæð áhrif á bekkjarbrag og líðan nemenda. Eftir kennslu og þjálfun sýndu nemendur aukna samkennd, bætt samskipti og meiri færni í að takast á við ágreining á uppbyggilegan hátt. Einnig kom fram að skýr rútína SMT-aðferða og regluleg núvitundarvinna jók öryggi og vinnufrið í bekknum. Í ljós kom að þeir nemendur sem áður áttu í erfiðleikum með félagsleg tengsl eða tilfinningastjórn nutu góðs af markvissri leiðsögn í félags- og tilfinninganámi. Rannsóknarferlið var gagnlegt fyrir mig sem kennara þar sem það jók meðvitund mína um eigin kennsluhætti, viðhorf og væntingar til nemenda. Ígrundun, samtöl, athuganir og endurtekið mat á aðstæðum gerðu mér kleift að þróa faglegt vinnulag sem skilar sér í bættri líðan nemenda. Helsti lærdómur minn er sá að vinna með félags- og tilfinningafærni er ekki tímabundið verkefni heldur hringrás þróunar sem tekur mið af þörfum nemenda hverju sinni. Með því að hlusta, endurskoða og leiðrétta má stuðla að farsælli skólagöngu og betri líðan allra nemenda.