Tónmenntakennsla í grunnskólum á Íslandi: Umgerð, áherslur og inngilding

Nafn nemanda: Sunna Ingólfsdóttir
Námsleið: Kennsla list- og verkgreina, M.Ed. (Kjörsvið: Tónmennt að loknu BA/BS prófi)
Leiðbeinandi: Helga Rut Guðmundsdóttir
Sérfræðingur: Adam Switala

Ágrip: Meginmarkmið rannsóknarinnar var að kanna stöðu tónmenntar í grunnskólum á Íslandi. Leitast var við að kortleggja útbreiðslu námsgreinarinnar, aðstöðu í skólunum, áherslur og efnistök tónmenntakennara og þeirra sýn á inngildandi tónmenntakennslu. Framkvæmd var eigindleg rannsókn þar sem tuttugu skólar voru valdir af handahófi af lista allra grunnskóla landsins. Tekin voru viðtöl við tónmenntakennara eða skólastjórnendur í grunnskólum úr flestum landshlutum. Helstu niðurstöður voru að tónmennt var kennd í 70% skóla úrtaksins. Það er minni útbreiðsla en má sjá í síðustu rannsóknum á tónmenntakennslu og hefur þessi þróun slæm áhrif á jafnræði barna til náms í tónlist. Það er þó ánægjulegt að aukningu má sjá í tónmenntakennslu á unglingastigi. Meirihluti tónmenntakennaranna lýsti góðri aðstöðu til kennslu og efnistök voru m.a. söngur, samspil á hljóðfæri, hrynþjálfun, tónlistarleikir og vinna með tónlistartengd forrit. Nær allir kennararnir hugðust halda áfram að kenna tónmennt og flestir voru sáttir við starfið og stuðning frá skólastjórnendum. Flestir kennaranna sögðust semja meirihluta námsefnis síns og þótt að þeim líki almennt við faglegt frelsi þótti sumum vera vöntun á námsefni sem og aukinni samvinnu við aðra kennara skólans. Reynslumeiri kennurum þóttu einnig litlir möguleikar á símenntun. Kennararnir einblíndu almennt ekki á sköpun í tónlist, þó með undantekningum. Sumir lögðu mikla áherslu á einstaklingsmiðaða kennslu og voru meðvitaðir um inngildingu nemenda. Fæstir sögðust hafa breytt nálgun sinni í kennslu til að koma til móts við fjölbreyttan nemendahóp en við nánari athugun höfðu margir á einn eða annan hátt unnið með móðurmál nemenda, íslenskukennslu, félagslega styrkingu og aðlögun námsefnis. Fram kom að hljómsveitarvinna styrkti félagsleg tengsl nemenda og einstaklingsmiðuð kennsla var lykilatriði til að mæta þörfum ólíkra nemenda. Auk eigindlegra gagna gaf rannsóknin einnig tölulegar upplýsingar út frá lokuðum spurningum, sem voru bornar saman við fyrri rannsóknir á tónmennt og gefa góðar vísbendingar um þróun greinarinnar.